مرکز موسیقی و سرود در سال گذشته طرحی را با موضوع انتخاب یک صد اثر ماندگار موسیقایی را به اجرا گذاشت که با استقبال اهالی موسیقی مواجه شد. در این طرح 1500 هنرمند از جمله آهنگساز، خواننده، نوازنده و ترانه سرا دعوت شدند تا آثار ماندگار موسیقی کشور را معرفی کنند. پس از پالایش و استخراج این نظرسنجی، فهرست یک صد اثر ماندگار نهایی شد.آنچه در ادامه می آید درنگی مختصر بر بخشی از یک صد اثر برتر موسیقی ایرانی است. ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
نینوا
موسیقی: حسین علیزاده
موسیقی این قطعه با مضمون كنسرتو برای ساز نی و اركستر در دستگاه نوا تنظیم شده است. همانطور كه از نام اثر پیداست اركستراسیون این قطعه به گونه ایست كه نوای نی نقش اصلی اجرای موتیف ها و بندهای قطعات مختلف را در این اثر عهده دار است و سازهای دیگر در جهت گسترانیدن بستری برای خودنمایی نی و فضای كششی حزن انگیز آن استفاده شده اند. ملودیهایی كه آهنگساز در این قطعه توسط ساز نی بكار برده است نشان دهندة غمهای پنهان درونی و عطش های معنوی دل انسان اندیشمند است. در این اثر آهنگساز تفكر انسان معناگرا و حق جو را كه فارغ از دغدغه های زمینی و مادیست به خوبی به تصویر كشانده و توانسته است رنجهای پنهان مردمان خداجوی تاریخ دین و معنویت را به خوبی نمایان سازد. به راستی نینوا اثریست كه جای خالی برای آرزوهای مخاطب و شنوندة اندیشمند و معناگرا نگذاشته و تكرار آن دیگر امكان پذیر نیست به راستی نینوا همان نینواست با تابلویی شنیداری. ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
مرغ سحر
موسیقی: مرتضی نی داوود
شعر: ملك الشعرای بهار
خواننده: محمدرضا شجریان
شعر این قطعه در زمانی سروده شده كه شاعر و همفكران وی در اندیشة به ثمر رساندن مبارزات سیاسی در دوران خاصی از تاریخ سرزمین بوده و با كلام خویش بیداری آگاهان سیاسی و مردم زمان خویش را می طلبند تا به این دوره از تاریخ ستم شاهی خاتمه داده و رنج انسان آن زمان را پایان بخشند. آهنگساز كه در گذر زمان همدل و همراه شاعر بوده است شعر مزبور را با ریتمی 3 ضربی در دستگاه ماهور چنان تلفیق نموده كه فضای مدنظر شاعر را به مخاطب انتقال می دهد و شكلی معترضانه را در ریتمی كه هیجان اعتراض را قوت می بخشد با فضای زنده و مفرح و امیدبخش دستگاه ماهور كه حال و هوای بیداری دارد بهم آمیخته و به تلفیقی موزون و همه جانبه دست می یابد. همانگونه كه می شنویم این اثر همچنان خاطرة خود را در ذهن شنونده زنده می نماید. اجرای استادانه و دل انگیز استاد شجریان، حال و هوای مرغ سحر را هرچه دلنشین تر ساخته است.
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
باران (بارون)
از مجموعةآلبوم شب، سكوت، كویر.
موسیقی: كیهان كلهر
شعر: محمدعلی معلم
خواننده: محمدرضا شجریان
آهنگساز در این مجموعه به تلفیقی استادانه و آگاهانه از موسیقی سنتی و دستگاهی ایران و موسیقی فولكلور خراسان و مقامات زیبای آن دست یافته كه قدم به قدم شنونده را به سرزمین های پاك و مقدسی می كشاند و در این راه با قطعة بارون كه جان بخش كویر تشنه است دمساز می نماید، قطعه ای كه كاملاً تم خراسانی داشته و از سازهای بومی و فولكلور آن منطقه به همراه كمانچه و دف و عود بهره ای استادانه می برد و با ریتمی 6 ضربی به رنگ آمیزی و تلفیق زیبایی از ساز و آواز و شعر می رسد كه شنونده را در اوج خیال و رؤیا به عشق می كشاند و در پایان روح و جانش هوای دوباره شنیدن آنرا می نماید، قطعه ای كه وهم و خیال و اندیشه را در ذهن مخاطب می پروراند و همچنان كه مسلم است دل انگیزی صدای استاد شجریان این فضا را به اوج مطلوب می رساند. ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
كیش مهر
موسیقی: محمدجلیل عندلیبی
شعر: علامه طباطبایی
خواننده: شهرام ناظری
در این قطعه شاعر در مهر دلدار و معبود آسمانی كه همانا خدای خویش است غوطه ور است. بدانگونه كه رهروان این راه را جزو دلدادگان الله می بیند و در كیش عارفانه و حق جویانة خویش می گنجاند و به وعظ و خطابه گویی می نشیند و به توصیف مقام حق و پیوند دادن دلداران و دلدادگان حق در كیش مهر می پردازد و چونان معلمی به ارشاد و راهنمایی آنان می پردازد كه از غیر آن پرهیز نمایند. آهنگساز، شعر عارفانة این اثر را در موسیقی 7ضربی و توصیفی در بستر همایون و شوشتری تلفیق نموده و به جاودانگی صدای رها و آزاد شهرام ناظری سپرده تا در عالم جان شنونده دلنشین تر بنماید. ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
چرخ گردون
آهنگساز: علی تجویدی
تنظیم: فریدون شهبازیان
شعر: بیژن ترقی
خواننده: علی اصغر شاه زیدی
این قطعه در آواز دشتی از متعلقات دستگاه شور ساخته شده و تنظیم لطیف و موزونی آن را همراهی می كند. شاعر كه بیانی عاشقانه و عارفانه دارد زمین و آسمان را مست از می ازلی و سرشار از لطف حق می بیند و به وصف معبود می پردازد و موسیقی نیز به زیبایی آنرا همراهی می کند آن چنانکه شنونده غرق در بیان شعر و موسیقی گشته و با حال و هوای درونی به عالم معنا و عشق حق وصل می گردد. ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
همپای جلودار
موسیقی: محسن نفر
خواننده: سیدحسام الدین سراج
آنچه که دژخیمان در لبنان و فلسطین رقم زدند چنان خشمی را به شاعر مستولی می کند که فریاد برمی آورد که درنگ جایز نیست و ندا سر می دهد كه باید بار سفر بندیم و پای همت در این راه دور و دراز بگذاریم و وادی را از فرعونیان زمان پاك كرده و راه قدس را هموار سازیم. آهنگساز مفهوم كلام را به درستی درك كرده و مضمون شعر را به زیبایی تمام با شور وحال و احساس خاصی در آواز اصفهان كه از متعلقات دستگاه همایون است و روندی هیجان انگیز دارد جای داده و با دكلمة دلنشین و هشداردهنده ای فرمان رهبر انقلاب را با زبان شعر اعلام می دارد. در این بین صدای گرم و دلنشین و جوان حسام الدین سراج شور و هیجان و حركت به سوی هدف نهایی را در دل و جان رزمندگان اسلام می نشاند. ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
دی بلال (از آلبوم مندیر) ملودی فولكلور
تنظیم: محمدعلی كیانی نژاد
شعر: محلی خواننده: محمدملك مسعودی
ملودی این قطعه از ملودیهای ماندگار و زیبای محلی بختیاری بوده كه تنظیم كننده در آن توفیق یافته است با تنظیمی درخور و هماهنگ تلفیقی از سازهای سنتی ایران با موسیقی محلی و بومی بختیاری بدست آورد، بیان درست الحان شعر بختیاری، توسط خواننده و صدای توانا و گرم او به خوبی توانسته این ملودی را مجدداً در دلها زنده کند و قطعه ای ماندگار را بوجود آورد. ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
نوا (مركب خوانی)
موسیقی: پرویز مشكاتیان
شعر: مولانا
خواننده: محمدرضا شجریان
این مجموعه كه در گوشه هایی از شور، بیات ترك، و سه گاه توسط محمدرضا شجریان مدگردی و مركب خوانی می شود در تصنیفی ماندگاربه نام جان جهان دوش كجا بوده ای با شعری از اشعار زیبای مولانا خاتمه می یابد كه به توصیف حق و دلدار و معبود ازلی می پردازد و آهنگساز به حق در تمام قطعات و اجراهای آواز و تصنیف توانسته استادانه اثری جذاب خلق نماید. توانایی شجریان در اجرای مركب خوانی و مدگردی قطعات این مجموعه كاری بسیار استادانه، دلنشین و جذاب است. می توان اذعان نمود این مجموعه از مجموعه های نادر موسیقی ایران است كه شگفتی و تحسین شنونده را دربر می گیرد. ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
شیدایی (از آلبوم بر آستان جانان)
این قطعه در آواز كرد بیات ساخته شده است با شعری زیبا از اشعار حافظ و ریتمی 7 ضربی و اجرای ریتمیك پیچیده و متنوعی از خوب لنگ. در این اثر تلفیقی بسیار زیبا از كلام و موسیقی صورت گرفته كه نشان دهندة توانایی مسلم آهنگساز بوده كه استاد شجریان به خوبی این اثر را اجرا نموده. باتوجه به زمان ساخت اثر و ارائه آن به مخاطبین (حدوداً سال 59) تاكنون ماندگار و تازگی خود را حفظ نموده و شنونده با شنیدن آن به درجات مطلوبی از وجد در حس موسیقایی می رسد. ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
دخترك ژولیده (قطعة تكنیكی و آموزشی بدون كلام)
ساخته و اجرای: علینقی وزیری
خلق این اثر باتوجه به تجربیات و اندوخته های موسیقایی سازنده آن و بكارگیری تكنیكهای سخت فنی به جهت نمایاندن توانایی های لازم الاجرا در ساز تار با تكیه بر دانش و فن و مهارت در نوازندگی و آگاهی از موسیقی سنتی ایران و كلاسیك غرب به نوعی در دستگاه چهارگاه، متدی آموزشی خلق نموده است. می توان اذعان نمود كه توانایی نهایی و رسیدن به اوج نوازندگی ساز تار می باشد و امروزه مایة مباهات نوازندگان و دانش آموختگان سبك وزیری است كه از عهدة نواختن آن برآیند و درس استاد را كامل پس دهند. در میان نوازندگان تار نواختن این قطعه به سبك استاد وزیری با سرعت مطلوب نشانگر اوج توانایی در نوازندگی محسوب می گردد. ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
خدایا (نیلوفرانه)
موسیقی: عباس خوشدل
خواننده: علیرضا افتخاری
باز هم قطعه ای از آلبوم دلنشین و موفق نیلوفرانه كه قبلاً ذكر محسنات این آلبوم در قطعة بوی پیراهن آورده شده است «خدایا» شعری نیایش گونه داشته و راوی به صورت پررمز و رازی با معبود خویش به گفتگو و درددل می نشیند. آهنگساز بر این كلام موزون و لطیف، موسیقی درخور تحسینی نوشته است و این مهم اثرگذاری كلام را مضاعف می كند. ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
سربداران (موسیقی فیلم)
موسیقی: فرهاد فخرالدینی
سریال سربداران كه حكایتی پرنقش و غم انگیز از دوران سلطة ایلخانان مغول بر مردم ایران بود در این سریال چشم امید مردم ستمدیده به مردی مبارز است تا شاید راه رهایی از سلطه را بنمایاند. این اثرماندگار توسط فرهاد فخرالدینی موسیقیدان برجستة كشورمان آهنگسازی شده است. وی براساس فضاها، مكان ها و جریانات موجود در فیلم دست به خلق اثری آكنده از اندیشه و امید و آرزو زده است. این اثر از چنان گیرایی برخوردار است كه مخاطب را در موقعیت تصاویر قرار داده و پیام و اندیشه نهفته در فیلم را در ذهن مخاطب حك می كند. منبع: مرکز موسیقی صدا و سیما جمهوری اسلامی ایران در ضمن اگر مایل بودید ادامه این لیست را برای شما دوستان قرار دهم در نظرات بیان کنید تا ادامه این لیست را در اختیار شما دوستان قرار دهم.
منبع: مرکز موسیقی صدا و سیما جمهوری اسلامی ایران
دوستانی که علاقه به دانستن ادامه این لیست دارند در قسمت نظرات اعلام کنند تا بقیه لیست را در خدمت شما دوستان قرار دهم.

